środa, 25 kwietnia 2012
Dieta w nefropatii cukrzycowej

NerkaNefropatia cukrzycowa, czyli przewlekła niewydolność nerek w przebiegu długoletniej, niezbyt dobrze wyrównanej cukrzycy jest powikłaniem, na którego rozwój duży wpływ ma sposób odżywiania. Badania wykazały, że ograniczenie spożycia białka do normy fizjologicznej (jednocześnie z prawidłowym wyrównaniem glikemii) znacząco spowalnia, a nawet hamuje rozwój nefropatii.

Trzeba wiedzieć, że człowiek wcale tak dużo tego białka nie potrzebuje. Norma zapotrzebowania dobowego to 0,8 g/kg masy ciała. Oznacza to, że 75-kilogramowy cukrzyk potrzebuje 60 g białka na dobę. Zwyczajowo jemy dwa razy więcej. W przypadku osób z cukrzycą problem leży w tym, że usuwając źródła białka musimy zwiększyć podaż węglowodanów w diecie. A zwiększenie ilości węglowodanów oznacza większe dawki insuliny czy też nawet, o zgrozo, dłuższy wysiłek fizyczny. Osoby z cukrzycą mają tendencję do ograniczania węglowodanów właśnie na rzecz białka. Zmiana struktury diety w wielu przypadkach musi odbywać się w porozumieniu z lekarzem, który pomoże ustalić na nowo dawki leków, czy też zmienić je. Z drugiej strony jednak już widzę minę lekarza, któremu pacjent mówi, że zjada 30-40 WW na dobę, bo tak mu dietetyk kazał ;)

Ale wróćmy do założeń diety:

Energia: 30-35 kcal/kg m.c.

Białko: 0,8 g/kg m.c. (10%) przy eGFR niższym niż 30 ml/min rozważyć 0,6 g/kg m.c.

Węglowodany: 60%

Tłuszcz: 30%

- tłuszcze nasycone: < 10%

Cholesterol: < 200 mg

Sód: < 2,3 g (< 6 g soli kuchennej)

Potas: > 4 g przy eGFR powyżej 60 ml/min i < 2,4 g przy eGFR niższym niż 60 ml/min

Fosfor: 1,7 g, a przy eGFR poniżej 60 ml/min 0,8-1,0 g

Wapń: < 2 g

Przy eGFR poniżej 60 ml/min należy kontrolować niedokrwistość i ewentualnie uzupełniać żelazo w diecie

Wszystko to wygląda bardzo skomplikowanie i ułożenie diety spełniającej wszystkie te wymagania pochłania trochę czasu. Ale nie ma rzeczy niemożliwych.

 

 

Dieta 2400 kcal dla mężczyzny o masie ciała 75 kg, prowadzącego średnio aktywny tryb życia

ŚNIADANIE:

Chleb żytni razowy: 180 g (5 kromek)

Masło ekstra: 25 g (5 płaskich łyżeczek)

Pomidor: 1 duży (200 g)

Szczypiorek, pieprz

Mleko 2% do kawy: 100 ml

Banan: 150 g

II ŚNIADANIE:

Ryż brązowy: 100 g (1 torebka)

Jabłko: 150 g

Cynamon: 1 łyżeczka

Śmietana 30%: 15 g (2 łyżeczki)

OBIAD:

Ziemniaki młode: 350 g

Brokuły: 200 g

Mięso z piersi indyka: 35 g (1 łyżka)

Olej rzepakowy: 35 g (3 łyżki)

Koperek, pieprz, suszone zioła

Kompot z truskawek bez cukru: 250 ml (truskawki: 50 g)

PODWIECZOREK:

Grejpfrut: 300 g

KOLACJA:

Kasza gryczana: 100 g (1 torebka)

Cebula: 50 g

Olej rzepakowy: 30 g

Ser twarogowy półtłusty: 30 g (1 łyżka)

Marchew: 150 g

Natka pietruszki, sok z cytryny, pieprz, zioła...

 

Tak to wygląda ilościowo (sposób wykonania potraw pozwoliłam sobie pominąć). Jak widać nie ma w tej diecie miejsca żadne kotlety czy inne dania z dużym udziałem mięsa czy ryb, twarożki, jajecznice, a także rośliny strączkowe. I tak zdecydowana większość białka w tym jadłospisie pochodzi z kaszy, ryżu i chleba. O ile przy takiej podaży białka (60 g/doba) to nie problem, to już przy 40 - 50 g będzie trudność, by jednocześnie umieścić w diecie pełnowartościowe białko pochodzenia zwierzęcego. Aby nie musieć mięsa w potrawie szukać z lupą zalecam osobom z większymi ograniczeniami spożycia białka kupować specjalne pieczywo niskobiałkowe (oznaczone symbolem PKU).

I pomyśleć, że wg norm żywienia tyle białka powinien jeść KAŻDY zdrowy człowiek...

 

Literatura:

1. Stanisław Czekalski: Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) i inne choroby nerek w cukrzycy, wydawnictwo Termedia 2007

wtorek, 09 sierpnia 2011
Ciasto z jabłkami, album WW i WBT

Tak się zachwyciłam poprzednim przepisem, że postanowiłam zrobić je jeszcze raz, tym razem dokładnie wyliczając zawartość WW i WBT.

Składniki były prawie takie same. Zabrakło mi tylko mąki graham, więc dosypałam trochę (65 g) orkiszowej typ 700. Nie dałam też cukru wanilinowego. Gotowe ciasto posypałam 10 g "Tagatesse" (o którym pisałam tutaj). Do jabłek (których dałam więcej, bo 965 g) dodałam też odrobinę soku z cytryny (tym razem nie zapomniałam kupić ;)), dzięki czemu nie zrobiły się bardzo brązowe.

Porcja 63 g to 1WW i 0,5 WBT (89 kcal):

Porcja 100 g to 1,6 WW i 0,75 WBT (140 kcal):


środa, 29 czerwca 2011
Indeks glikemiczny a cukrzyca

Znaczenie indeksu glikemicznego w diecie osób z cukrzycą

Ludzie chorzy na cukrzycę powinni zwracać uwagę nie tylko na ilość węglowodanów w swojej diecie, ale także na ich rodzaj. Świadomy dobór produktów ułatwia kontrolę poposiłkowego stężenia glukozy we krwi. Udowodniono, że dieta składająca się z produktów o niskim indeksie glikemicznym przyczynia się do poprawy wrażliwości na insulinę, a co za tym idzie, do polepszenia metabolizmu glukozy i do lepszego wyrównania metabolicznego cukrzycy. Ponadto dieta o niskim IG u chorych na cukrzycę typu 2 może poprawiać parametry lipidowe osocza oraz zdolność fibrynolizy (zmniejszenie ryzyka powstawania zakrzepów).

Badania wykazały, że niski IG diety ma znaczenie w leczeniu i prewencji otyłości, cukrzycy typu 2 oraz upośledzonej tolerancji glukozy. Produkty spożywcze o wysokim IG powodują znaczne wahania stężenia glukozy we krwi po ich spożyciu. W porównaniu do diety o wysokim IG, dieta o niskim IG nie daje zjawiska poposiłkowej hiperglikemii i hiperinsulinemii, w związku z tym nie prowadzi do reaktywnej hipoglikemii i zaburzeń metabolicznych z nią związanych. Zaburzenia te manifestują się pod postacią zaburzonego odczuwania sytości, zwiększenia uczucia głodu, a w konsekwencji prowadzą do nadmiernego  spożywania pokarmu. Posiłki o niskim IG mogą wpływać na normalizację masy ciała poprzez to, że dają wczesne uczucie sytości podczas jedzenia, a także opóźniają pojawianie się uczucia głodu po posiłku.

Korzyści z komponowania jadłospisu w oparciu o produkty o niskim IG odnotowano także w przypadku osób chorych na cukrzycę typu 1. Zaobserwowano związek stosowania diety o niskim IG z obniżeniem stężenia hemoglobiny glikowanej (Hba1c) w surowicy krwi, a także z mniejszą liczbą epizodów hipoglikemii. Niższe wartości hemoglobiny glikowanej zarówno w przypadku cukrzycy typu 1 i 2 korelują dodatnio z rzadszym występowaniem i mniejszym nasileniem późnych powikłań cukrzycy (uszkodzenia oczu, nerek, układu nerwowego i krwionośnego).

Biorąc pod uwagę korzystny wpływ na profil lipidowy, a w szczególności na zdolność zwiększania frakcji HDL cholesterolu, dieta o niskim IG może być skuteczna również w prewencji chorób sercowo-naczyniowych.

Komponując dietę o niskim indeksie glikemicznym należy jeszcze mądrze dobierać produkty. Na przykład czekolada i inne słodycze lub przekąski z dużą ilością tłuszczu mają względnie niski IG, a korzystne dla zdrowia nie są. Powinniśmy wybierać produkty naturalne, jak najmniej przetworzone przemysłowo.

 

 

Literatura: dostępna u autora :)

poniedziałek, 27 czerwca 2011
Indeks glikemiczny (IG)

Definicja, metody oznaczania, czynniki determinujące wartość

Indeks glikemiczny (IG) klasyfikuje produkty spożywcze pod względem ich wpływu na glikemię poposiłkową w porównaniu do wpływu, jaki wywiera produkt referencyjny (glukoza lub biały chleb). IG jest określany na podstawie spożycia przez osobę testującą referencyjnego produktu i kilkukrotnego badania stężenia glukozy w surowicy krwi w okresie 2-3 godzin od jego spożycia. Następnie identycznie postępuje się z produktem badanym, którego porcja musi zawierać taką samą ilość węglowodanów przyswajalnych, co porcja produktu referencyjnego, zazwyczaj jest to 50 g. Kolejnym etapem jest sporządzenie wykresu odpowiedzi glikemicznej obu produktów. Indeks glikemiczny wyznacza się przez porównanie pola pod krzywą dla testowanego produktu z polem pod krzywą produktu referencyjnego. IG produktu referencyjnego jest przyjmowany jako 100, a IG produktu badanego to stosunek jego pola pod krzywą do pola pod krzywą produktu referencyjnego x 100. Im niższa wartość IG, tym mniejszy poposiłkowy wzrost glikemii.

Przyjęto podział artykułów spożywczych na trzy kategorie: te o niskim IG (IG ≤ 55), o średnim IG (IG = 56-69) i o wysokim IG (IG ≥ 70).

Jest wiele czynników determinujących wartość indeksu glikemicznego pożywienia. Produkty spożywcze bogate w skrobię, która jest łatwo trawiona przez enzymy w przewodzie pokarmowym do glukozy i w tej postaci szybko wchłaniana do krwi, zazwyczaj mają wysoki IG. Przetworzone przemysłowo produkty skrobiowe również mają wyższy IG niż produkty naturalne, gdyż są łatwiej trawione. Im większy stopień rozdrobnienia pokarmu, tym lepsza dostępność enzymów trawiennych i wyższy IG. Proces gotowania sprawia, że skrobia się rozkleja i w tej postaci łatwiej ulega hydrolizie (rozkładowi) i wchłanianiu w przewodzie pokarmowym.  Rodzaj skrobi zawartej w produkcie również ma znaczenie dla wielkości IG. Amylopektyna jest łatwiej trawiona niż amyloza, stąd rośliny z większą zawartością amylopektyny w stosunku do amylozy mają wyższy IG.

Na obniżenie wartości indeksu glikemicznego pożywienia wpływa obecność skrobi opornej*, błonnika rozpuszczalnego (pektyny), pełnych ziaren, kwasów organicznych produkowanych na drodze fermentacji, kwasu fitynowego, tłuszczu i białka. Rodzaj cukru zawartego w pożywieniu również ma istotne znaczenie dla indeksu glikemicznego. Produkty z przewagą sacharozy mają z reguły niższy IG niż skrobiowe. Dzieje się tak dlatego, ponieważ sacharoza to dwucukier złożony z cząsteczek glukozy i fruktozy. A fruktoza, jak już wiemy, ma niski IG. Skrobia natomiast to nic innego jak łańcuch złożony z samych cząsteczek glukozy. 

Foster-Powell i wsp. zebrali prawie 1300 danych pochodzących z wiarygodnych badań, dotyczących indeksu glikemicznego 750 produktów spożywczych i potraw testowanych w standaryzowanych warunkach. Dane te opublikowano w formie tabel.


*skrobia oporna - skrobia nie ulegająca trawieniu w przewodzie pokarmowym (odporna na enzymy trawienne); powstaje w wyniku ogrzewania skrobi w wysokiej temperaturze bez dostępu wody (np. prażenie płatków zbożowych).

 

Bibliografia:

dostępna u autora :)

czwartek, 16 czerwca 2011
Przegląd literatury: poradniki kulinarne dla diabetyków

książkaWyniki swojej pracy miałam kiedyś opublikować w fachowej literaturze. Ale nie mogłam się za to jakoś zabrać, więc tak sobie leżą w kartonowym pudle od roku... A szkoda, bo są bardzo ciekawe. Dlatego postanowiłam umieścić je tutaj, w bardzo skróconej formie rzecz jasna.

Cel i zakres pracy

Celem niniejszej pracy było przeprowadzenie analizy i oceny treści badanych publikacji przeznaczonych dla pacjentów z cukrzycą.

Analizą zostały objęte wydania książkowe aktualnie dostępnych poradników popularnonaukowych dla osób chorych na cukrzycę.

Materiał i metodyka

- badany materiał: 8 celowo wybranych pozycji literatury przeznaczonej dla osób chorych na cukrzycę:

  1. Brudka B.: Porady lekarza rodzinnego: Cukrzyca. Zdrowa dieta. Wydawnictwo Literat, Toruń
  2. Cabot S., Jasinska M.: Cukrzyca typu II. Zawróć proces chorobowy w sposób naturalny, schudnij i odzyskaj zdrowie. Wydawnictwo MADA, Warszawa 2010
  3. Colbert D.: Biblia leczy. Cukrzyca, Wydawnictwo M, Kraków 2007
  4. Dieterale P.: Dieta dla cukrzyków, Wydawnictwo FILAR, 2010
  5. Egan J., Chan W.: Kuchnia dla diabetyków, Wydawnictwo Arkady, 2009
  6. Hamilton L.: Książka kucharska dla diabetyków, Wydawnictwo REA, 2009
  7. Jakimowicz-Klein B.: Kuchnia diabetyków, Wydawnictwo Astrum, Wrocław 2005
  8. Plath J.: Cukrzyca – naturalne metody leczenia alternatywą dla terapii insulinowej, Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2006

- kryterium włączenia: obecność w treści jadłospisów i/lub przepisów kulinarnych

- metoda badawcza: analiza treści

- narzędzie badawcze: program komputerowy Dietetyk 2

Niektóre wyniki badań

Brudka B.: Porady lekarza rodzinnego: Cukrzyca. Zdrowa dieta.

- dopuszczalny większy udział energetyczny węglowodanów w diecie niż to zaleca PTD

- błąd merytoryczny w treści

- rażąco błędnie podane wartości odżywcze proponowanych posiłków (różnice pomiędzy wartościami podanymi, a wyliczonymi przeze mnie sięgają 100%)

- przepisy kulinarne nie zawierają informacji o wartości odżywczej

Komentarz: broszura zagrażająca zdrowiu osób przyjmujących insulinę!

Sandra Cabot, Margaret Jasinska: Cukrzyca typu II. Zawróć proces chorobowy w sposób naturalny, schudnij i odzyskaj zdrowie.

- zalecany zupełnie inny model żywienia niż rekomendowany przez PTD

- nieprawidłowo zbilansowane jadłospisy

- nieprawidłowo opisane przepisy kulinarne, brak wartości odżywczej potraw

- szczegółowy opis fizjologii żywienia i patofizjologii cukrzycy

- uwagi tłumaczki

- zastrzeżenie, że stosowanie się do zalecanego planu żywienia wymaga wcześniejszej konsultacji z lekarzem

Komentarz: można przeczytać z czystej ciekawości, ale stosować się do podanych zasad żywnienia nie polecam.

Barbara Jakimowicz-Klein, Kuchnia diabetyków. 

- inne proporcje węglowodanów i tłuszczu w diecie niż zaleca to PTD

- zbyt rygorystyczne podejście do żywienia w cukrzycy

- brak propozycji jadłospisów lub planów dietetycznych

- rażące błędy w części dotyczącej przepisów kulinarnych

- niefachowa literatura w bibliografii

Komentarz: można przeczytać, ale osobie ze świeżo rozpoznaną cukrzycą ta książka przyniesie więcej szkody niż pożytku.

Jutta Plath: Cukrzyca. Naturalne metody leczenia alternatywą dla terapii insulinowej.

- liczne rażące błędy merytoryczne

- twierdzenia kontrowersyjne dla środowiska medycznego

- zbyt ogólnie i niejasno opisane zasady żywienia w cukrzycy

- nieprawidłowo zaplanowany jadłospis

- brak informacji o wartości odżywczej proponowanych zestawów posiłków

Komentarz: to dopiero hit! Przeczytać ku przestrodze, jak się nie powinno leczyć cukrzycy.

Wnioski

1. Standardy postępowania dietetycznego w cukrzycy ustalone przez specjalistów Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego nie są w większości przypadków spełnione w proponowanych dietach z poradników dla chorych na cukrzycę pochodzących z wydawnictw niemedycznych.

2. Treść niektórych publikacji dla osób chorych na cukrzycę nie jest kontrolowana pod względem poprawności merytorycznej przed ich wydaniem.

3. Treść poradników dla osób chorych na cukrzycę pochodzących z wydawnictw niemedycznych powinna być uważnie sprawdzana przez wykwalifikowanego dietetyka zanim zostaną one polecone pacjentom.

4. Samodzielne dokonywanie wyboru poradników przez pacjentów i korzystanie z zamieszczonych w nich zaleceń bez konsultacji z lekarzem i/lub dietetykiem może być przyczyną pogorszenia wyrównania metabolicznego cukrzycy i ogólnego stanu zdrowia.

5. Treść niektórych wydań tłumaczonych z języka obcego nie jest dostosowana do polskich standardów leczenia oraz polskiego rynku artykułów spożywczych.

6. Błędy występujące w treści poradników mogą być efektem nieprawidłowego tłumaczenia z języka obcego na język polski.

7. Z powodu dużego rozpowszechnienia badanych publikacji zawierających błędy, społeczeństwu przekazywane są nieprawidłowe informacje na temat metod leczenia i możliwości wyleczenia cukrzycy.

8. Istnieje potrzeba informowania pacjentów o błędach występujących w literaturze popularnonaukowej o treści medycznej.

9. Brak jest na rynku wydawnictw niemedycznych poradnika kulinarnego dla chorych na cukrzycę, który zawierałby wszystkie elementy niezbędne do właściwej edukacji żywieniowej pacjentów z cukrzycą.



Zaznaczam, że nie brałam pod uwagę pozycji wydanych przez wydawnictwa medyczne, takie jak PZWL czy IŻŻ. Badanie robiłam na poczatku 2010 roku, więc być może w chwili obecnej jest jakaś pozycja godna polecenia z innych wydawnictw.